Van grip naar gerichte keuzes

Hoe project- en portfoliomanagement bij gemeenten en rijksoverheid zich verder ontwikkelt van 2025 naar 2026

Project- en portfoliomanagement (PPM) speelt een steeds belangrijkere rol binnen gemeenten en rijksoverheid. De opgaven worden groter en complexer, terwijl capaciteit en middelen onder druk staan. Dat vraagt niet alleen om goede projecten, maar vooral om bewuste keuzes.

Veel organisaties hebben in het afgelopen jaar stappen gezet om meer grip en inzicht te krijgen. In 2026 bouwen wij als ondersteunende partij hierop voort, maar zien we ook dat nieuwe (klant)vragen zich aandienen. In dit artikel nemen we je mee langs die ontwikkeling: Wat hebben we in 2025 geleerd, wat nemen we mee naar 2026, en welke nieuwe aandachtspunten ontstaan?

PPM blijft een structureel aandachtspunt

Het belang van project- en portfoliomanagement is niet nieuw. Ook in de voorgaande jaren stonden capaciteit en middelen onder druk, maar waar we voorheen nog uitgingen van een tijdelijke situatie realiseren we ons nu steeds meer dat deze druk structureel is en op meerdere fronten tegelijk speelt. Waar tekorten voorheen vaak konden worden opgevangen met extra inhuur of het verschuiven van planning, is die ruimte nu veel beperkter. De arbeidsmarkt is krap, kosten zijn gestegen en financiële keuzes staan onder grotere bestuurlijke druk.

Daarnaast is de aard van opgaven veranderd. Veel maatschappelijke vraagstukken zijn urgenter geworden, kunnen niet meer na elkaar in de tijd worden gepland en raken meerdere domeinen tegelijk. Projecten moeten daardoor steeds meer met elkaar concurreren om mensen, kennis en aandacht. 

Dit alles maakt het besturen van projecten complexer. De ruimte om bij te sturen is kleiner en verkeerde keuzes hebben sneller en nadrukkerlijker maatschappelijke en bestuurlijke gevolgen. 

2025 was hierin een belangrijk jaar. Niet omdat de boodschap nieuw is, maar omdat de ontwikkelingen vragen om een zorgvuldige afweging. Niet alleen om grip te houden op lopende projecten, maar ook steeds vaker om te voorkomen dat organisaties zich vastleggen op initiatieven die later niet houdbaar blijken. 

2025: samen bouwen aan inzicht en professionaliteit

Voor veel publieke organisaties stond 2025 in het teken van versterken en professionaliseren. Er werd geïnvesteerd in structuur, overzicht en voorspelbaarheid – vaak met één doel: Beter kunnen sturen.

Meer inzicht door data en dashboards
Steeds meer organisaties zijn gaan werken met portfolio-overzichten en dashboards. Dit maakte het mogelijk om projecten, programma’s en capaciteit meer in samenhang te bekijken. Besluitvorming werd hiermee beter onderbouwd en minder afhankelijk van losstaande signalen, incidenten of de ‘waan van de dag’.

Hybride werken werd vanzelfsprekend
De praktijk liet zien dat één methode niet altijd volstaat. Agile werken en traditionele projectsturing werden gecombineerd op een manier die paste bij de opgave én bij de bestuurlijke context. Dit gaf ruimte om flexibel te blijven, zonder de grip te verliezen.

Aandacht voor samenwerking en communicatie
Naast processen en systemen kwam er meer oog voor de menselijke kant en hoe mensen hierin effectief mee te nemen. Stakeholdermanagement, communicatie en verandermanagement werden zo steeds belangrijker, juist omdat projecten vaak meerdere belangen raken.

Maatschappelijke doelen nadrukkelijker in beeld
Projecten werden vaker bekeken in het licht van bredere opgaven, zoals digitalisering, energietransitie en uitvoeringskracht. Hiermee ontstond een eerste stap richting sturen op waarde.

Kortom: Het jaar 2025 hielp organisaties om beter te begrijpen wat er speelt en hoe het ervoor staat.

Ontwikkelingen in het komende jaar

Veel van de ontwikkelingen uit 2025 vormen een stevige basis voor 2026.

Hybride werken is geen trend meer, maar een gegeven. Flexibel waar het kan, gestructureerd waar het moet. Ook datagedreven sturing blijft onmisbaar voor transparantie en verantwoording binnen de organisatie. Zonder inzicht is er geen goed gesprek over de zaken die werkelijk belangrijk zijn. Tenslotte gaat AI naar verwachting steeds meer ondersteunen bij analyses en scenario’s, maar altijd als hulpmiddel en met de nodige voorzorg. Het uiteindelijke oordeel en besluit blijft altijd bij de mensen zelf.  

Wat verschuift
Tegelijk merken we dat meer inzicht alleen niet genoeg is. Extra rapportages of dashboards leiden niet automatisch tot betere keuzes. In 2026 verschuift de aandacht daarom van zicht hebben naar richting geven.

De vraag verandert van: “Hebben we grip op onze projecten?” naar: “Waar zetten we onze tijd en energie het beste op in?”

Uiteraard is hier wel het benodigde inzicht voor nodig en die halen we uit de rapportages en dashboards die we hebben ontwikkeld – en die we uiteraard blijven finetunen op het moment dat er wat anders nodig is. Hoofdvraag is niet om nog meer inzicht te verkrijgen, maar hoe we de meeste impact kunnen realiseren met de schaarse middelen die we hebben. 

Nieuwe accenten in project- en portfoliomanagement

Op basis van het fundament uit 2025 zien we in 2026 een aantal duidelijke nieuwe ontwikkelingen.

Portfoliomanagement als hulpmiddel voor keuzes
Portfoliomanagement wordt steeds meer gebruikt om prioriteiten expliciet te maken. Niet alles kan tegelijk wat vraagt om samen afwegen, kiezen en soms ook stoppen. Portfolio-overzichten ondersteunen dit gesprek en helpen bestuur en management om focus aan te brengen.

Meer aandacht voor publieke waarde
Succes wordt breder bekeken dan tijd en budget. De vraag wordt steeds vaker: Wat levert dit op voor inwoners, ondernemers en de organisatie zelf? Dit vraagt om andere afwegingscriteria en om ruimte voor het gesprek over maatschappelijke impact.

Adaptieve governance
De publieke context verandert continu. In 2026 zien we daarom meer aandacht voor PPM-governance die duidelijk is in kaders, maar flexibel genoeg om bij te sturen als omstandigheden veranderen. Zo blijft sturing effectief én realistisch.

Een veranderende rol voor PPM-professionals
Project- en portfoliomanagers groeien steeds meer toe naar een rol waarin zij meedenken, verbinden en adviseren. Zij helpen het gesprek voeren over scenario’s, risico’s en keuzes, en zorgen dat verschillende perspectieven samenkomen.

Samen werken aan gerichte keuzes

Het afgelopen jaar heeft ons veel gebracht: Meer inzicht, meer structuur en meer professionaliteit. In het komende jaar ligt de uitdaging vooral in het benutten hiervan. Dit gebeurt niet door harder te sturen, maar juist door bewuster te kiezen.

Project- en portfoliomanagement helpt om die keuzes samen te maken: Zorgvuldig, transparant en met oog voor publieke waarde. Zo staat geen enkele organisatie er alleen voor en bouwen we stap voor stap verder aan oplossingen die passen bij de opgaven van vandaag én morgen.